پروژهی درس «آزمایشگاه نوآوری سیاستی»ام در مورد تابآوری جمعیتی است. صندوق جمعیت سازمان ملل در کرهی جنوبی، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تابآوری جمعیتی را به یکی از پروژههای اصلی خودش تبدیل کرده است. نرخ فرزندآوری در کرهی جنوبی ۰.۷ است. پایینترین نرخ فرزندآوری در جهان. دولت هر کاری کرده است که کرهایها را تشویق به آوردن فرزند بیشتر کند نتوانسته است. کرهی جنوبی در حال حاضر برای خیلی از کارهای خودش به جمعیتهای مهاجر از کشورهای آسیای جنوب شرقی مثل کامبوج و ویتنام و تایلند وابسته شده است. اما مهاجرت داستانهای خودش را دارد و همانطور که ژاپن آن را راهحل پیر شدنش جمعیتش ندانسته کرهی جنوبی هم آن را یک راهحل نمیداند. حالا یک تغییر نگاه رخ داده است. شاید به تاسی از کشور همسایه ژاپن: حالا کرهی جنوبی هم تصمیم گرفته است که کشور را به سمت پیری باکیفیت ببرد و سیستمها را برای جمعیت پیر تغییر بدهد. اینکه سیستمها چه شکلی باید بشوند و هوش مصنوعی چگونه میتواند کمک کند و حکومت باید چه کار کند و اینها همه موضوع پروژهی درس ما هستند. البته که سنگاپور هم با این داستان روبهرو است.
امروز توی مدرسه، یک نشست برگزار شده بود با عنوان دیدگاههای استراتژیک در مدیریت سازمانهای غیرانتفاعی: ساختن جهانی فوقالعاده پیر. نشست بسیار جالبی بود.
اول نشست آقای آنتونی تئو از اعضای سابق پارلمان سنگاپور آمد و معرفی موضوع کرد. آنتونی تئو موسس سازمان هاروارد سینگاپور فاندیشن است. یک سمن که برای آموزش پول جذب و بعد سرمایهگذاری میکند. مثلا برای تاسیس مدرسهی لی کوآن یو این بنیاد حدود ۱ میلیون دلار کمک کرده بود. حرف اصلیاش این بود که حکومتها در اصل برای اجرای سیاستها ناتواناند و قدرتمندترین حکومتها هم بدون ظرفیتسازی در میان مردم تحت حکومتشان نمیتوانند قدم از قدم بردارند. برایش ظرفیتسازی حاکمیت هم سپردن کار به سمنها و گوش دادن به حرفها و ایدههایشان و کمک گرفتن از آنان برای اجرای سیاستها بود.
سخنران اول خانم ملیسا کوو بود که مدیرعامل مرکز ملی خیریه و داوطلبانهی سنگاپور بود. یک سنگاپوری ساکن محلهی کویینزتاون که بعد از کوید ۱۹، گوشهای از خانهی ویلایی بزرگش در همسایگی مجموعه آپارتمانهای دولتی را تبدیل به یک گوشهی دنج برای جمع شدن پیرهای محل کرده بود. برای اینکه آنجا را پاتوق پیرمرد پیرزنها کند خیلی ایده زده بود. یک آشپز آورده بود که کباب درست کند. یک جور شبکه ایجاد کرده بود که یکی از پیرمردها میآمد و دوچرخههای دیگران را تعمیر میکرد. فضایی ایجاد کرده بود که نوجوانها بیایند و از پیرها بعضی مهارتها مثل تعمیر دوچرخه را یاد بگیرند. حرفش این بود که سنگاپور با جمعیت بسیار پیرش نمیتواند فقط با سیاست نجات پیدا کند و باید به سراغ راهحلهای نوآورانه رفت.
سخنران بعدی دکتر کریستوفر لین بود که رییس یکی از بیمارستانهای سنگاپور بود. او در مورد پروژهی افزایش طول عمر به ۱۰۰ سال صحبت کرد و اتفاقاتی که با پیر شدن در بیولوژی بدن انسان رخ میدهد و میشود جلویش را گرفت و حتی عمر را به ۱۵۰ سال هم رساند. ارائهاش پر بود از مقالات علمی. یکی از اسلایدهای در مورد قدرت ۹ بود. ۹ کاری که باعث میشود طول عمر آدم بیشتر شود:
۱. بیماریها را با پیدا کردن شیوهی خاصی که استرس را از تو دور میکند دور بزن.
۲. هر روز صبح با یک سری اهداف خاص بیدار شو و برای آغاز روز انگیزه داشته باش.
۳. کمتر گوشت و بیشتر سبزیجات و مواد گیاهی بخور.
۴. هر روز از خوردن یک لیوان واین در کنار دوستانت لذت ببر.
۵. همیشه اول خانواده. زمانت را برای خانواده سرمایهگذاری کن.
۶. وقتی ۸۰ درصد سیر شدی از خوردن دست بکش. هیچ وقت ۱۰۰ درصد سیر نشو.
۷. راههایی برای حرکت بیشتر پیدا کن. ورزش، پیادهروی، دویدن، دوچرخه، هر چیزی.
۸. با آدمهایی که رفتار مثبت را حمایت میکنند معاشرت کن.
۹. احساس تعلق به دین و مذهب داشته باش.
امید به زندگی در بشریت در قرن اخیر به صورت نمایی افزایش پیدا کرده است. برای صدها و هزاران سال امید به زندگی نوع بشر حدود ۳۰ سال بود. در قرن بیستم این رقم به ۷۰ و ۸۰ سال رسید و حالا در قرن بیست و یکم عمر ۱۰۰ سال برای خیلیها دسترسیپذیر است.
پیری یعنی ضعف، آهسته شدن، خسته شدن، کم شدن فعالیت و از دست دادن ناخواستهی وزن.
چند تا کتاب در مورد افزایش طول عمر انسان هم معرفی کرد:
⁃ Lifespan/ why we age and why we don’t have to/ David A. Sinclair
⁃ The Age of Scientific Wellness/ Leroy Hood and Nathan Price
آخرین سخنران پروفسور تونگ لنگ لنگ بود. ارائهی او در مورد سبک زندگی ۱۰۰ سالههاـ مورد ژاپن بود. پروفسور لنگ رییس مطالعات ژاپن دانشگاه ملی سنگاپور است و توی ارائهاش به مجموعه مشاهداتش در مورد سبک زندگی ژاپنیها در نواحیای که میانگین سنی دارد به ۱۰۰ سال نزدیک میشود صحبت میکرد. کارهای میدانیاش را در اوکیناوا، توکیو و کوبه و نیز مهاجران ژاپنی در استرالیا و آسیای جنوب شرقی انجام داده بود. در حال حاضر متوسط عمر زنان ژاپنی حدود ۸۸ سال است و مردان ژاپنی حدود ۸۲ سال. سنگاپوریها به این اعداد خیلی نزدیکاند. زنان ۸۶ سال و مردان ۸۴ سال.
در سال ۲۰۱۷ نخستوزیر آبه در ژاپن دستور داد که سیاستهای ژاپن به سمت طراحی برای جامعهی مخاطب ۱۰۰ ساله بروند. یک کتاب در این مورد هم هست: The Okinawa Program, How the world’s longest-lived people achieve everlasting health- and how you can too.
ژاپنیها یک اصطلاحی هم دارند به اسم ایکیگای که به معنای حس هدف و معنا داشتن است. ارزشهایی که به ایکیگای کمک میکنند عبارتند از: دستاورد داشتن، احساس مفید بودن از نظر اجتماعی، استقلال، وابستگی متقابل و خوشبینی.
در اکیناوا یک روستایی هست به نام Ogimi که ساکنانش صاحب طولانیترین عمرهای جهان هستند. در ابتدای این روستا سنگنوشتهای هست که میگوید: وقتی به ۸۰ رسیدید هنوز کودکید. وقتی به ۹۰ سال رسیدید و نیاکانتان به سویتان میآیند تا شما را به بهشت ببرند به آنها بگویید تا ۱۰۰ صبر کنند. شاید این را قبول کنند.
برنامهی ژاپنیها برای یک جامعهی ۱۰۰ ساله چند نقطه تمرکز خاص دارد: کار کردن، کار داوطلبانه، یادگیری مادامالعمر، بازی کردن و زندگی کردن.
خانم ماساکو واکامیا یک خانم ژاپنی است که در سن ۸۰ سالگی کدنویسی جاوا یاد گرفت و توانست یک اپلیکیشن هم طراحی کند. او سمبل یادگیری در هر سنی در ژاپن است. الگویی که تبدیل به یکی از سیاستهای ژاپن شده است.
در طول ارائه، دکتر لنگ لنگ برنامههای خاص ژاپنیها برای کار کردن افراد پیر و کارهای داوطلبانه را به زیبایی معرفی کرد. یکی از اسلایدها هم در مورد مردن خوب بود. اینکه افراد زیبا و در آرامش بمیرند. یک اصطلاح خاص هم برای این حالت دارند ژاپنیها: Shukatsu.
مراسم خاکسپاری و قبر در ژاپن هم بسیار گران است و ژاپنیها در اواخر عمر سعی میکنند برای ان آماده شوند.
خلاصه اینکه سنگاپور هم دارد خودش را برای پیری باکیفیت آماده میکند.