براندنبورگ و مشعل تفکر غرب

براندنبورگ و مشعل تفکر غرب

از روزهای برلین
براندنبورگ تور (دروازه‌ی براندنبورگ) نماد اصلی شهر برلین است. این را می‌توانی از شیشه‌های اوبان‌ها (متروها)ی برلین هم بفهمی که اکثرشان منقش به تصویری از براندنبورگ هستند. دروازه‌ای سنگی و با ابهت، ساخت اواخر قرن ۱۸ آلمان (حوالی ۱۷۹۰). دروازه‌ به دستور پادشاه پروس، شاه فردریش ساخته شده است. معماری آن ملهم از آکروپولیس یونان است.  داریوش شایگاه در صفحات اولیه‌ی کتاب «آسیا در برابر غرب»ش وقتی می‌خواهد مفهوم نهیلیسم را شرح بدهد می‌نویسد: «آلمانی‌ها به خصوص نیچه نهیلیسم را سیر نزولی تاریخ تفکر غربی دانسته‌اند. ولی برای روس‌ها، به عکس نهیلیسم یک نهضت اجتماعی و سیاسی بود که به هر حال ریشه‌ای عمیق در خلقیات قوم روس داشت. گویا اولین بار این کلمه توسط «فریدریش هاینریش یاکوبی» به کار رفته است. صرف اینکه متفکران آلمانی به این جریان توجه…
Read More
آنملدونگ

آنملدونگ

از روزهای برلین
صبح بیدار شدم افتادم دنبال کارهای آنملدونگ اتاقم. آنملدونگ یعنی این‌که رسما به حضور شهرداری و مقامات ایالت و شهر برسانی که ساکن فلان خانه شده‌ای. دیشب همین‌جوری الکی درخواست وقت دادم. سایت دانشگاه نوشته بود که صف درخواست وقتش طولانی است. اما شانس من امروز و فقط امروز جای خالی داشتند. دیگر جای خالی نداشتند تا سه هفته‌ی دیگر. سریع دریافتم و نوبت را گرفتم. از محمد پرسیدم که فرآیند چجوری است؟ گفت حتما فرم درخواستت را پرینت بگیر ببر. گفتم آخر الان که آخر شب است و قرار ملاقاتم با شعبه‌ی شهرداری برلین هم ۹ صبح است. مغازه‌ها تازه ۹ صبح باز می‌کنند. گفت یک کاریش بکن. سیستم آلمان هنوز کاغذی است و بروی فایل نشان بدهی یارو پرتت می‌کند بیرون. گشتم و توی گوگل مپ یک مغازه‌ی…
Read More
موزه‌ی تاریخ آلمان

موزه‌ی تاریخ آلمان

از روزهای برلین
دیروز رفتم موزه‌ی تاریخ آلمان. آلمان مثل بقیه‌ی کشورها چیزی موسوم به موزه‌ی ملی آلمان ندارد. اما موزه‌ی تاریخ آلمان همان کارکرد موزّی ملی را دارد. گفتم می‌خواهم بخش اصلی موزه را ببینم. گفتند تا سال ۲۰۲۷ در حال تعمیراتیم. ولی دو تا بخش جانبی قابل بازدید است. گفتم بخش جانبی چی است. کاتالوگ‌ها را بهم نشان دادند. اسم یکی از نمایشگاه‌های جانبی این بود: راه‌های نرفته. آن یکی هم تاریخچه‌ی موزه‌ها و نمایشگاه‌های جنایات نازی‌ها در کشورهای مختلف بود. موزه تاریخ المان نشستم کاتالوگ را خواندم. نوشته بود راه‌های نرفته در مورد ۱۴ تاریخ مهم در تاریخ معاصر آلمان است و این‌که در هر یک از این تاریخ‌ها چه اتفاقی برای آلمان افتاده و اگر آن اتفاق به آن شکل نمی‌افتاد چجوری می‌شد. از آخر هم شروع می‌شد: از…
Read More
دویچ‌سمستر کارته علیه دوچرخه: روایتی از خرید دوچرخه در برلین

دویچ‌سمستر کارته علیه دوچرخه: روایتی از خرید دوچرخه در برلین

از روزهای برلین, من و پاندا
دو تا هم‌خانه‌ای دارم. یکی‌شان مراکشی است. ۲۵ سالش است. سه سال پیش آمده آلمان درس خواند. لیسانسش را گرفته و حالا هم مشغول به کار است. اهل دوچرخه نیست. خیلی هم کم‌حرف است. آن یکی ایرلندی است. تازه آمده برلین. یک کار پیدا کرده که سه روز در هفته می‌رود سر کار و سه روز هم دورکاری. هم‌خانه‌ای ایرلندی‌ام، دوچرخه دارد. ازش پرسیدم به نظرت با ۶۰-۷۰ یورو می‌توانم یک دوچرخه گیر بیاورم؟ گفت بعید می‌دانم. من خودم یک دوچرخه‌ی دست‌دوم خریدم ۲۵۰ یورو. در برلین ملت زیاد دوچرخه سوار می‌شوند. قسمت دوچرخه‌روی پیاده‌روهای اطراف خانه همیشه شلوغ‌تر از قسمت عابر است. به نظرم ۲۰۰-۲۵۰ یورو برای یک دوچرخه‌ی دست دوم شهری گران بود. گفت ببین گیرت می‌آید. اما احتمال زیاد باید خودت تعمیرش کنی. شاید ترمزش یا لاستیکش…
Read More
خانه‌ی آنجلا مرکل

خانه‌ی آنجلا مرکل

از روزهای برلین, سپهرداد
خب، من به آنجلا مرکل خیلی ارادت ویژه‌ای دارم. ته ذهنم یک باور دارم که دنیا را اگر بسپرند به زن‌ها اوضاع بهتر می‌شود. مرکل روی این باور من خیلی اثر گذاشت. از گوگل پرسیده‌ بودم خانه‌ی مرکل کجاست. آدرس و نشانی‌اش دقیقا در مرکز شهر بود. روبه‌روی جزیره‌ی موزه‌های برلین، تقریبا نزدیک خیابان زیر درختان نمدار. فکر کنم همه‌ی برلینی‌ها می‌دانند Am Kupfergraben شماره‌ی ۶ خانه‌ی مرکل است. گفتم هم موزه‌ی تاریخ آلمان را ببینم و هم سر راهم نگاه کنم ببینم خانه‌ی مرکل واقعا آن‌جا هست یا نه.  خانه‌اش واقعا آن‌جا بود.  جزیره‌ی موزه‌های برلین، از آثار ثبت‌شده‌ی میراث یونسکوی آلمان است. اطرافش هم کلی آثار تاریخی برلین قدیم وجود دارد. خب مرکز مرکز شهر برلین است دیگر. ساختمان کوفرگرابن دقیقا روبه‌روی موزه‌ی پرگامون بود. مشخصه‌ی خاصی نداشت.…
Read More
هفته هنر برلین

هفته هنر برلین

از روزهای برلین, سپهرداد
دیروز؟ روز هشدار ملی آلمان بود. ساعت ۱۱ یکهو گوشی موبایل یک صدای عجیب و غریب ترسناکی داد و یک پیام هم روی صفحه ظاهر شد که هشدار موقعیت اضطراری. تست هشدار. نترسید. این فقط تست است. برای اطلاعات بیشتر به این لینک بروید. قبلا دانشگاه ایمیل زده بود که ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۵ روز هشدار ملی است و بچه‌ها نترسید. ولی خب حواسم نبود و از صدای عجیب و غریب موبایلم هم جا خوردم. همچه صدایی کجایش ذخیره بود که دولت آلمان از آن برای هشدار دادن به من استفاده کرد؟ داستان این است که دومین پنج‌شنبه‌ی سپتامبر هر سال روز هشدار ملی آلمان است و سعی می‌کنند سیستم‌های هشدار مواقع خطر را تست کنند. من بی‌درنگ یاد آن ۱۲ روز جنگ افتادم که موشک‌های اسرائيل به خانه‌ها می‌خورد و…
Read More
شول توته

شول توته

از روزهای برلین
در آلمان رسم است که روز اول مدرسه برای بچه‌ها را با شول‌توته جشن می‌گیرند. شول‌توته چی هست؟ یک کاغذ مخروطی خیلی بزرگ است (گاه هم‌قد خود بچه) که تویش پر از هدیه و شیرینی است. می‌گویند این رسم از حوالی ۱۸۱۰ در حوالی مرکز آلمان شروع شده و به سرعت به کل آلمان تسری پیدا کرده. در اولین روزهای رسم شول‌توته، پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها مخروط‌های رنگی شده و مزین به اسم بچه‌ها را به یک درخت (اکثر اوقات درخت میوه) آویزان می‌کردند و بچه‌ها باید از درخت بالا می‌رفتند و مخروط کاج را بدون شکستن شاخه‌ی درخت و خود مخروط می‌آوردند پایین. این‌که شکل شول‌توته مخروطی است ملهم از میوه‌ی درخت کاج است و درخت کاج هم خب درخت کریسمس و این‌ها. بر این باور بودند که وقتی میوه‌های…
Read More
و اینک برلین

و اینک برلین

از روزهای برلین
برلین در اولین نگاه چطور بود؟ زیباتر از آن‌ چیزی که فکرش را می‌کردم و پردردسر همان‌طور که خیلی‌ها از جمله‌ جان کامپنر نویسنده‌ی کتاب در جست‌وجوی برلین نوشته بود. ساعت ۲:۳۰ عصر به وقت برلین بود که رسیدم به فرودگاه. هواپیمای ترکیش پر بود از مسافران از ملیت‌های مختلف که خودشان را از استانبول به برلین رسانده بودند. چند تا ایرانی بودند که از تهران دیده بودم‌شان و چشم‌آشنا شده بودند. چند تا عراقی بودند. چند نفر از قزاقستان بودند. خیلی‌ها از ترکیه. چندین نفر از چین و آفریقا و .. کلا دو تا مامور گذاشته بودند برای چک کردن ویزای کل مسافران یک هواپیما. صف خیلی طولانی بود و یک ساعتی چک کردن ویزاها طول کشید. گوگل‌مپ بهم می‌گفت که باید سکوی یک را پیدا کنم و با…
Read More
نقش جهان و کولوسئوم

نقش جهان و کولوسئوم

حاج سیاح, سپهرداد
نقش‌جهان در غروب تابستان در حال پس دادن گرمای کل روز بود. اما نسیمی که با تاریک شدن هوا داشت وزیدن می‌گرفت حس خوبی به آدم می‌داد. حجره‌های اطراف میدان همه باز بودند. از یکی از حجره‌ها که درهای آهنی ساده‌ی سبک دهه‌ی ۵۰ و ۶۰ با دستگیره‌های آلومینیومی ساده و شیشه‌های بزرگ یک‌سره داشت قیمت آینه‌ی گهواره‌ای نقره‌کاری پرسیدیم. به نظرم گران می‌گفت یا بهتر بگویم من بی‌پول‌تر از آن بودم که توان خریدش را داشته باشم.  بعد از جلوی یک خانواده‌ی بزرگ ۱۲-۱۳ نفره رد شدیم. دقیقا جلوی مسجد جامع زیلو پهن کرده بودند و داشتند سوسیس و گوجه و خیارشور می‌خوردند. تمام زن‌ها‌ی نشسته روی زیلو چادر سیاه پوشیده بودند و به طرز عجیبی حجاب‌شان کامل بود. خواستم بپرسم چرا اصفهانی‌ها این‌قدر مذهبی‌اند؟ بعد دیدم این که…
Read More
حفاری در آب‌های عمیق

حفاری در آب‌های عمیق

از روزهای سنگاپور, حاج سیاح
کنفرانس مذاکره برای حفاری در آب‌های عمیق در زوریخ. جهان روز به روز بیشتر به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و باتری‌ها پیش می‌رود. به خاطر همین نیاز به مواد معدنی خاصی همچون نیکل، کبالت، منگنز، لیتیم و خیلی از کمیاب‌ها روز به روز افزایش پیدا می‌کند. چین به خاطر داشتن برخی معادن و تکنولوژی استفاده از آن‌ها در حال حاضر از بقیه‌ی کشورها به خصوص در صنعت خودروهای برقی و انرژی‌های تجدیدپذیر جلوتر است. اما این مواد در سطح کره‌ی زمین محدودند و ممکن است چین هم به زودی منابعش تمام شود. یک راه حلی که برای تامین این مواد کمیاب وجود دارد، رجوع به اعماق اقیانوس‌ها است.  کف اقیانوس‌ها سرشار از مواد معدنی کمیاب است. کف اقیانوس‌ها خودش جهانی دیگر است. جهانی پر از کوه‌ها و تپه‌ها و دشت‌ها، همه…
Read More