قمارباز- نگاهی به دو شاهکار از بهرام بیضایی

قمارباز- نگاهی به دو شاهکار از بهرام بیضایی

سپهرداد
بهرام بیضایی برای کودکان چند تا کار خوب داشته: کتاب «حقیقت و مرد دانای» و فیلم کوتاه «سفر». به نظر من اصل جهان‌بینی بهرام بیضایی در مورد زندگی توی همین دو تا کارش نمود دارد. معنایی برای زندگی که یادگرفتنی است. فیلم «سفر» را خیلی دوست داشتم. از جمله فیلم‌های اول بهرام بیضایی است. از تئاتری بازی‌های فیلم‌های بعدی‌اش چندان خبری نیست. نماد و نشانه‌ها به اندا‌زه‌اند. فیلم ریتم تندی دارد. قصه‌ی دو کودک کار که می‌خواهند یک آدرس را پیدا کنند. آدرسی که فکر می‌کنند محل زندگی پدر و مادرشان باشد. یتیم‌اند و بی‌پول. اندک مایه‌ای با کار کردن جمع کرده‌اند که آن هم خرج دو تا نان می‌شود و بقیه‌اش را هم یکی زرنگ‌تر از خودشان می‌دزدد و می‌رود. آدرس دور است. باید ماشین سوار شوند. اما پولی…
Read More
رویای قطار برای افغانستان

رویای قطار برای افغانستان

یادداشت‌های مطبوعاتی
??????? ???????? ?? ??????? ????? ??????? ?? ??? ????? ????? ????. ?. ?????? ??? ????????? ?? ??????? ????????? ??? ???? ???? ????. ??????? ?? ???? ?? ????????? ?? ????????? ??????? ???? ????????? ?? ?? ????? ?????? ???. ??? ???? ??????? ????? ????? ????. ?? ??????? ?? ???? ??? ??? ????? ??? ???????? ? ???? ??? ??????? ? ????? ??? ?? ??? ??? ??? ?? ????? ?????? ??? ???. ??????????? ???? ?? ????? ??????? ?? ?? ?? ???? ?????? ???. ?????? ?????? ???? ?? ??????? ???? ????????? ????????????? ???? ????????? ???. ?? ????? ???? ?????????????????? ?????? ????????? ?? ???? ?? ??? ? ??????? ?? ??? ???? ?? ??????? ??? ????????? ?????????? ???. ??? ?? ??? ????? ?????? ?? ?????? ?? ??? ????? ???? ?? ????? ?? ?? ????????????? ????? ??? ??????. ???…
Read More
مهاجران بوی مردار می‌دهند؟!

مهاجران بوی مردار می‌دهند؟!

کتاب‌باز
مرزهایی که از آن گذشتی رمانی ۳۶۰ صفحه‌ای که نویسنده‌اش از طریق روایت‌های متقاطع و فصل‌های کوتاه با زاویه دیدهای مختلف می‌کوشد در آن تصویری از مهاجرت غیرقانونی ایرانیان به اروپا بسازد. اما روایت‌ها پیش از آن‌که فرصت کنی درشان غرق شوی، تو را پرت می‌کنند به سمت روایت بعدی. مثل تلویزیونی که کنترل آن دست پدری کم‌حوصله است و تا به برنامه عادت کنی، می‌رود روی کانالی دیگر. رمان اول مسعود بربر با روایتی سرراست‌تر می‌توانست بسیار تأثیرگذارتر و دوست‌داشتنی‌تر باشد. مرزهایی که از آن گذشتی نویسنده: مسعود بربر ناشر: ثالث نوبت چاپ: ۱ سال چاپ: ۱۳۹۸ تعداد صفحات: ۳۶۰ پناهجویان ایرانی، از آن موضوعاتی است که ادبیات معاصر ایران کمتر به سراغش رفته است. انتظار کلیشه‌ای از مهاجرت ایرانیان، نخبگان و تحصیل‌کردگانی هستند که در فرآیندی موسوم به فرار مغزها، جلای وطن می‌کنند.…
Read More
ایرانی افغانستانی یا افغانستانی ساکن ایران؟

ایرانی افغانستانی یا افغانستانی ساکن ایران؟

دیاران, یادداشت‌های مطبوعاتی
یادداشت منتشرشده در روزنامه‌ی اعتماد مورخ ۲۴ آذر ۱۳۹۹. افغانستانی- ایرانی یا افغانستانی‌های ساکن ایران افغانی یا افغانستانی؟ در چند سال اخیر در بین اقشار تحصیلکرده و طبقات متوسط و متوسط به بالای جامعه ایران به کار بردن واژه افغانستانی در توصیف یک تبعه کشور افغانستان جا افتاده است. عموما گفته می‌شود که افغانستانی ها دوست ندارند به نام واحد پول کشورشان نامیده شوند. افغانی واحد پول کشور افغانستان است، بنابراین نباید در توصیف اتباع این کشور هم از این واژه استفاده شود. دلیل اصلی البته تحقیری است که در پس این واژه نهفته است. سال‌ها قبل چارچوب‌بندی رسانه ها علیه مهاجران افغانستانی حاضر در ایران بود و هرگونه جرم و جنایت و ناامنی و شیوع بیماری و… به مهاجران افغانستانی نسبت داده می‌شد. رویه ای که هنوز هم گاهی…
Read More
اگر مارادونا ایرانی بود…

اگر مارادونا ایرانی بود…

سپهرداد
مارادونا مرده. همه‌مان داریم بارها و بارها فیلم‌های گل‌زدن‌های افسانه‌ایش را نگاه می‌کنیم. مخصوصا گل‌های بازی انگلیس و آرژانتین در یک چهارم نهایی جام جهانی ۱۹۸۶ را. گل مشهور به دست خدا (آن‌هنگام که با آن قد کوتاهش به آسمان پرید و با دست توپ را وارد دروازه‌ی انگلیس کرد) و گل حرکت انفجاری‌اش از وسط زمین و پشت سر هم دریبل زدن‌هایش تا دروازه‌ی انگلیس را. نمی‌شود همچه اعجوبه‌ای را ستایش نکرد... معنی این گل‌ها برای خود آرژانتینی‌ها مطمئنا فراتر از لذتی است که ما می‌بریم. در آن سال‌ها آرژانتین اقتصاد درست و درمانی نداشت. چیزی بود شبیه این روزهای ایران. تورم لجام‌گسیخته. بدهی‌های خارجی فراوان. بگیر و ببند. ترس. وحشت. فقر. ناامنی. ... در آن میانه در سال ۱۹۸۲برای جزایر فالکلند وارد جنگ با انگلیس شده بود و…
Read More
دوپینگ خانواده‌های مهاجرفرست

دوپینگ خانواده‌های مهاجرفرست

یادداشت‌های مطبوعاتی
??????? ???????? ?? ??????? ????? ?????? ???? ?? ???? ????. «?????????? ??????????» ?? ????????? ????? ??? ????? ???? ???. ?? ??????? ???? ????? ??????? ???? ??? ?? ??? ????? ?????? ???? ????????????? ?????? ??? ?? ????? ???? ??????????? ?? ???? ??????? ???? ??? ???. ??? ?? ????? ????????? ?????? ?????????? ??????? ????? ??????? ???? ?? ??? ?????? ??? ????? ???. ??? ??? ????? ?/ ? ???? ????? ?? ??? ???? ???. ?/ ? ???? ?? ????? ???? ?? ??????? ????? ??????? ?? ?? ?? ?? ???? ??????????. ???? ?? ?? ??? ?????????? ?????????? ?? ??? ????? ???? ???? ? ?? ???? ??? ??? ??? ??????? ????? ????? ?????? ???. ??? ?? ????????? ????????? ??????? ????? ?????? ????? ?????????? ???? ????????????? ?? ????? ???? (??????? CIS) ?? ????? ???. ?? ??…
Read More
دیگری بودن به روایت عالیه عطایی

دیگری بودن به روایت عالیه عطایی

کتاب‌باز
??? ?? ?????? ?????? ???????? ???? ?? ?? ??? ????????? ??????? ? ?? ?? ??? ???????? ???? ????? ?????????. ????????? ?? ? ?????? ????? ?? ?? ???? «?????» ? ?? ?????? «????? ????» ????? ?? ?? ?? ?????? ??????. ????? ?? ???? ????? ???? ?????????? «??? ??» ???? ????. ??????? ??????????? ?????????? ??? ?? ????????? ? ??? ? ???? ????? ??? ??? ????? ???? ????? ??????? ? ??????? ?????????. ???? ?? ??? ????? ????? ?? ??????????? ????? ?? ???? ???. ??? ?? ???????: ????? ????? ????: ???? ???? ???: ? ??? ???: ???? ????? ?????: ??? ???? ???? ??? ?????: ???? ??? ?? ?????? ?????? ???????? ???? ?? ?? ??? ????????? ??????? ? ?? ?? ??? ???????? ???? ????? ?????????. ????????? ?? ? ?????? ????? ?? ?? ???? «?????» ? ?? ?????? «????? ????» ????? ?? ?? ?? ??????…
Read More
اولین شناسنامه و کهن‌الگوی زن ایرانی

اولین شناسنامه و کهن‌الگوی زن ایرانی

دیاران, سپهرداد
اولین شناسنامه بر اساس قانون جدید هم صادر شد. ریحانه دختر ۱۲ ساله‌ای بود که توانست صاحب‌شناسنامه شود. یک سال پیش منتظر این خبر بودم. اما خب، این‌جا ایران است. همه‌چیز کند پیش می‌رود. خیلی کند. راستش زیاد خوشحال نشدم. شاخصی که برای خودم گذاشته‌ام بچه‌ی میم است. هر وقت او شناسنامه‌دار شد یعنی که قانون اجرایی اجرایی شده. منتظرم ببینم کی به بچه‌ی او شناسنامه می‌دهند. نمی‌دانم چرا یاد مناظره‌ی پارسال خبرگزاری فارس افتادم. به من گفتند تو برو با مخالف‌ها مناظره کن. گیر خبرگزاری فارس و این‌ها را نداشتم. هر جا باشد می‌روم حرف می‌زنم. تریبون تریبون است. حرف شخصی من نبود که بخواهم فاز تعصب و جناح‌بندی سیاسی بگیرم.  اما من آدم بحث و جدل و مناظره نیستم. فقط چون یارم حاج‌آقا بود، دلگرم شدم. آخوندهایی که…
Read More
در قالب دیگری در آمدن…- درنگی بر مرگ یزدگرد

در قالب دیگری در آمدن…- درنگی بر مرگ یزدگرد

سپهرداد
عنوان فرعی مرگ یزدگرد این بود: مجلس شاه‌کشی. بعد از سیاوش‌خوانی و سهراب‌کشی، دلم از شاهان نمایشنامه‌های بیضایی خون بود. شاهان بیضایی سیاست‌مدارانی خبره بودند. کسانی که از برای تخت قدرت از هیچ دسیسه‌ای ابا نداشتند. به خصوص توی سهراب‌کشی که بُعدِ تقدیرگرایانه‌ی پسرکشی از قصه‌ی رستم و سهراب گرفته شده بود و مرگ سهراب به دست رستم یک بازی شاهانه جلوه داده شده بود؛ آن‌گاه که افراسیاب سهراب را بال و پر داد که به جنگ ایرانیان برود. می‌دانست که رستم با سهراب روبه‌رو خواهد شد. اندیشیده بود که چه سهراب کشته شود و چه رستم، هر دو ضربه به ایرانیان خواهد بود. چه پسرکشی و چه پدرکشی، هر دو شوم بودند. وقتی هم که اتفاق افتاد و رستم دشنه‌اش را در پهلوی سهراب فرو برد، کیکاووس از دادن…
Read More
سیاوش‌خوانی

سیاوش‌خوانی

سپهرداد
به نظرم باید این سه تا کتاب را پشت سر هم خواند: ۱. سووشون سیمین دانشور ۲.سیاوش‌خوانی بهرام بیضایی ۳. سوگ سیاوش شاهرخ مسکوب اولی سرشته بودن داستان زندگی سیاوش با جان و دل ایرانیان را با بیانی زنانه روایت می‌کند. دومی خود داستان سیاوش را در قالب یک نمایشنامه‌ و با تمام شخصیت‌های ریز و درشتش به حماسی‌ترین شکل ممکن روایت می‌کند. سومی فاصله می‌گیرد و معنای تک تک کردارها و صحنه‌ها و قصه‌های سیاوش را از دل شاهنامه و اسطوره‌ها می‌ریزد روی داریه‌ی نقد و تحلیل و تو را به شناخت عمیق‌تر قصه‌ی سیاوش می‌رساند. من اکنون از خواندن سیاوش‌خوانی برگشته‌ام و هنوز در عجبم که چه‌قدر این کتاب خوب بود. کتابی که نمی‌توانستم بخش‌هایی از آن را بلند بلند نخوانم. بس که نثرش تراش‌خورده و شیشه‌ای بود.…
Read More